Profesor Theodor Kanitzer w rozmowie z videoPYJA

Profesor Theodor Kanitzer, polonofil niezmordowany

Patrzy na każdego uważnym spojrzeniem, pozdrawia po imieniu, lub, niemieckim zwyczajem, po nazwisku. Pełen pomysłów, planów. Jego kalendarz wypełniony jest na kilka kolejnych lat. Nie ma zamiaru zwolnić tempa, pomimo swoich 94 lat. Niezmordowany propagator muzyki Fryderyka Chopina na całym świecie, przyjaciel Polski i Polaków.

Biografia Theodora Kanitzera byłaby książką pokaźną i niezwykle interesującą, tak wiele działo się w jego życiu. I dzieje się nadal, bo profesor ani myśli o przejściu w stan spoczynku. Swoją działalność na rzecz budowania porozumienia pomiędzy narodami polskim i austriackim określa jako misję.
W roku 1952 wstępuje do istniejącego od 1946 roku Towarzystwa Austriacko ­Polskiego. W tym samym, 1952 roku Rektor Akademii Muzycznej w Wiedniu (dziś Uniwersytet Muzyczny) prof. dr Hans Sittner zakłada Towarzystwo Chopinowskie w Wiedniu. Była to reakcja Akademii na ogromne zainteresowanie Austriaków muzyką i osobą Fryderyka Chopina, gdy w 1949 roku, z okazji 100 rocznicy śmierci kompozytora zorganizowano w Wiedniu wiele uroczystości poświęconych pianiście. Towarzystwo Austriacko – Polskie było organizatorem uroczystego koncertu w Dużej Sali Musikverein z udziałem Wiedeńskiej Orkiestry Symfonicznej pod batutą Mieczysława Mierzejewskiego. Od początku swojej działalności w Towarzystwie Theodor Kanitzer dba o kontakty muzyczne artystów obu krajów. I tak, w 1960 roku organizuje pierwsze austriackie tournee Filharmoników Warszawskich, zaprasza i promuje w Austrii laureatów Konkursu Chopinowskiego> Halinę Czerny- Stefańską, Adama Harasiewicza, Janusza Olejniczaka, Piotra Palecznego, również znakomitą skrzypaczkę Wandę Wiłkomirską i wielu innych artystów. Za jego pośrednictwem w Polsce koncertują m.in. Wiener Saengerknaben, pianiści Alexander Jenner, Hans Kann i Joerg Demus. Bardzo duża aktywność Towarzystwa Chopinowskiego, jak i fakt utrzymywania kontaktu z organizacjami partnerskimi na całym świecie, doprowadza w roku 1956 do zmiany nazwy na Międzynarodowe Towarzystwo Chopinowskie.

Dzięki wstawiennictwu Theodora Kanitzera w 1959 po długich negocjacjach z komunistycznym rządem w Polsce utworzone zostaje w Warszawie Towarzystwo Austriacko/Polskie. Współpraca obu organizacji przyczyniła się do lepszego wzajemnego poznania tak odmiennych społeczeństw, poprzez wymianę specjalistów i prelegentów, wymianę publikacji społecznych i kulturalnych czy organizację jubileuszowych uroczystości.

W 1971 roku profesor Kanitzer zostaje wybrany Prezesem Towarzystwa Austriacko – Polskiego, w 1976 roku – również Międzynarodowego Towarzystwa Chopinowskiego. Obie te funkcje pełni do dziś, i nikt nie może sobie wyobrazić, że mogłoby być inaczej. Chociaż Austria i Polska leżały po dwóch stronach żelaznej kurtyny, działalność Theodora Kanitzera przyciągała do Towarzystwa znakomitości ze świata gospodarki, kultury i polityki obu państw. Z Forum Gospodarczego jako platformy komunikacji, utworzonego przy Towarzystwie, korzystały największe firmy austriackie i polskie. Działalności dopełniały wystawy, koncerty, prelekcje. Po raz pierwszy Theodor Kanitzer przyjechał do Polski w 1956 roku. Od lat 70. organizował tematyczne podróże edukacyjne, poprzedzone wykładami związanymi z tematem wyjazdu.W 1979 roku profesor inicjuje powstanie Komitetu ds. obchodów 300. rocznicy Odsieczy Wiedeńskiej, przypadającej na 1983 rok. Po roku 1989 dzałalność Towarzystwa Austriacko – Polskiego obejmuje organizację głównie wydarzeń kulturalnych, nadal mając na uwadze misję porozumienia pomiędzy Polską i Austrią.

Gdy w 1976 roku profesor Theodor Kanitzer obejmuje kierownictwo Międzynarodowego Towarzystwa Chopinowskiego, działalność tegoż nabiera tempa. Zaczyna ukazywać się periodyk Wiener Chopin- Blätter. Rok później Towarzystwo inicjuje jesienny cykl koncertowy Towarzystwa Chopinowskiego. W ramach pierwszego cyklu odbyło się sześć koncertów, a w pierwszym z nich wystąpiła Barbara Hesse – Bukowska. Cykl ten kontynuowany jest do dziś.
W 1985 roku w dawnym klasztorze Kartuzów w Gaming w Dolnej Austrii ma miejsce pierwszy Festiwal Chopinowski. Dyrektorem organizacyjnym i artystycznym festiwalu jest jego pomysłodawca profesor Theodor Kanitzer. Festiwal miał już 36 edycji, i jest to jedyne tak duże wydarzenie kulturalne w Austrii poświęcone polskiemu kompozytorowi. Na przestrzeni lat w Gaming gościli muzycy z całego świata. Koniecznie należy wymienić tu nazwiska takich wybitnych artystów jak Światosław Richter, Halina Czerny – Stefańska, Adam Harasiewicz, Janusz Olejniczak, Krzysztof Jabłoński, Piotr Paleczny, orkiestry symfoniczne z Chin, Pragi, Zabrza. Lista jest niezwykle długa.

A jak to się stało, że Theodor Kanitzer zainteresował się Polską, krajem zza żelaznej kurtyny, i stał się jej ambasadorem ? Już pochodzenie profesora jest niezwykle ciekawe. Monarchia Austro-Węgierska była wielokulturowym tyglem. I tak babka Theodora, artystka, występowała w różnych częściach Monarchii, więc jej córka, a matka małego Theo urodziła się w Pradze, a wychowywała w Wiedniu, w rodzinie wujka pochodzącego z Czech. Jego ojciec urodzony w Wiedniu został oddany na wychowanie do rodziny pochodzącej ze Śląska. Pradziadek Theodora ze strony ojca pochodził z Budapesztu, a prababka ze Słowacji.
Theodor Kanitzer urodził się 16 czerwca 1926 roku w Wiedniu. Jego rodzice poznali się w operze. Muzyka stanowiła bardzo ważną część ich życia, tę miłość przekazali synowi. I jego życiem w dużym stopniu włada muzyka. Po wojnie studiował prawo na Uniwersytecie Wiedeńskim. Dodatkowo brał udział w zajęciach z filmu, muzyki i sztuk pięknych. Aktywnie działał w organizacjach studenckich. Od młodych lat zafascynowany Polską, jest częstym gościem w naszym kraju. Mówi po polsku. W każdej sytuacji stara się wykreować pozytywny obraz Polski wśród Austriaków. Docenia niezwykły potencjał dziedzictwa kulturowego Polski. Bezdzietny, mówi że jego dziećmi są Towarzystwo Austriacko – Polskie i Międzynarodowe Towarzystwo Chopinowskie, którym poświęca cały swój czas. Chętnie słucha głosów młodego pokolenia, i opinie młodych ludzi często uwzględnia w planach swojej dzialalności. Jego rodzina to pracownicy biura obu Towarzystw.

Zapytany o sens życia, profesor Kanitzer odpowiedział tak: „życie jest przygodą. Nie można sobie wyszukać czasu, miejsca i rodzny, w których się przyszło na świat. Ale te czynniki determinują nasze przyszłe życie. Urodziłem się w burzliwym czasie istnienia 1. Republiki Austriackiej, przeżyłem okres austriackiego faszyzmu i bezprzykładnego terroru, gdy życie ludzkie nie miało żadnej wartości. Kto żyje pod stałym naciskiem niekończącego się terroru, a potem widzi europejską żelazną kurtynę oddzielającą od siebie dwie dyktatury, może już naprawdę mieć wątpliwości. Pomimo wszystko nie straciłem swojego wrodzonego optymizmu i wierzyłem w wolną, wspólną Europę. Po tym wszystkim, co sam przeżyłem, chciałem zrobić coś pożytecznego dla wolności i porozumienia między narodami. Otworzyła się przede mną możliwość działalności w towarzystwie, które ma za cel współpracę gospodarczą i kulturalną, z Polską, państwem, które jest jednym z tych krajów, które najbardziej ucierpiały podczas nazistowskiego terroru i drugiej wojny światowej. Ta działalność nadała sens mojemu życiu. Mam tylko nadzieję, że znajdę następcę, który z podobnym entuzjazmem podejmie się pracy nad wspólnotowym działaniem obu państw.”

Profesor Kanitzer jest kawalerem niezliczonej liczby odznaczeń i medali państwowych (Polski i Austrii), branżowych, uniwersyteckich, m.in. Polonia Restituta (Order Odrodzenia Polski), Gloria Artis, Bene Merito.

Opracowanie: Dorota Fischer
na podstawie: „Theodor Kanitzer. Ein Leben für Völkerverständigung und Kulturmanagement“ Johanna Günthera.

  • Facebook
  • Google+
  • Twitter
  • YouTube